Narodowe Czytanie po raz piętnasty

– Kto nie był ni razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże... – ta przestroga z „Dziadów” Adama Mickiewicza wybrzmiała w sobotę, 5 września w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Stalowej Woli podczas Narodowego Czytania.

Zgromadzona na sali konferencyjnej MBP publiczność mogła przenieść się świat pełen tajemnic, duchów, ludowych wierzeń i ponadczasowych prawd o człowieczeństwie. Była to nie tylko okazja do wspólnego czytania jednego z najważniejszych dzieł polskiego romantyzmu, ale także do przypomnienia sobie słów, które mimo upływu niemal dwóch stuleci wciąż pozostają aktualne. Mickiewiczowskie „Dziady” skłaniają przecież do refleksji nad dobrem, winą, cierpieniem, miłością i tym, co właściwie znaczy być człowiekiem.

Fragmenty arcydzieła narodowego wieszcza Polaków przeczytali członkowie dwóch amatorskich grup teatralnych – Teatru Ad Hoc oraz Amatorskiego Teatru Dramatycznego im. Józefa Żmudy: Edyta Zakrzewska, Wioleta Hartleb, Piotr Zając, Anna Pawelec, Arleta Siwek, Damian Marczak, Małgorzata Grudzień, Katarzyna Wołoszyn oraz Ewa Krukowska.

Podniosły nastrój mickiewiczowskich „Dziadów” uzupełniony został przez muzyków ze Stowarzyszenia Artystycznego Stowart pod kierownictwem Edwarda Horoszko.. Publiczności swoje talenty zaprezentowali: Kacper Starzomski – wokal/akordeon, Alicja Wermińska – skrzypce, Gabriela Giżka – altówka oraz Witold Majerski – kontrabas.

Publiczność „Narodowego Czytania” chętnie zaopatrywała swoje egzemplarze „Dziadów” w okolicznościową pieczęć. Atrakcją była także wystawa poświęcona twórczości Adama Mickiewicza i genezie obrzędów słowiańskich. Każdy, kto zjawił się na 15. Edycji Narodowego Czytania otrzymał także pamiątkową zakładkę do książek.

– To właśnie w „Dziadach” łączność z dawnymi dziejami wpisana jest w historię Polski i przypomina o wartościach kształtujących naród – podkreśliła para prezydencka w swoim przesłaniu, zachęcając do wspólnego czytania „Dziadów” wszędzie tam, gdzie żywa jest pamięć o poecie i jego arcydziele.

– Tegoroczne Narodowe Czytanie w stalowowolskiej bibliotece było spotkaniem ludzi, których łączy miłość do literatury. Dziękujemy wszystkim, którzy zechcieli razem z nami czytać, słuchać i przeżywać niezwykły świat stworzony przez Adama Mickiewicza. Dziękujemy za obecność i wspólnie spędzony czas, bogaty literacko – podsumowuje Beata Życzyńska, dyrektor MBP w Stalowej Woli, która opracowała dzieło Mickiewicza na potrzeby wydarzenia. To z jej rąk oraz wiceprezydent Stalowej Woli Moniki Pachacz-Świderskiej czytający lekturę otrzymali pamiątkowe egzemplarze „Dziadów” oraz dyplomy.

„Dziady” to wybitny klasyk polskiej literatury romantycznej, w którym uniwersalne prawdy moralne wiążą się z tematyką narodowowyzwoleńczą. Dramat ukazuje walkę dobra ze złem w ramach szerszej perspektywy dotyczącej losów narodu i zmagań Polaków o wolność. Utwór Mickiewicza był wielokrotnie adaptowany na scenę przez najwybitniejszych polskich reżyserów. Do najważniejszych inscenizacji należy spektakl przygotowany przez Stanisława Wyspiańskiego w Teatrze Miejskim w Krakowie w 1901 roku. Szczególne miejsce w historii zajmuje także przedstawienie „Dziadów” w Teatrze Narodowym w 1967 roku, które stało się impulsem do antykomunistycznych wystąpień studentów i wydarzeń Marca ’68.

Była to 15. edycja Narodowego Czytania, po raz trzeci czytano dzieło Mickiewicza. Akcja Narodowego Czytania organizowana jest przez Prezydenta RP od 2012 roku. Została zainicjowana wspólną lekturą „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. W 2013 roku w całej Polsce odbyło się czytanie dzieł Aleksandra Fredry, a podczas następnych edycji przeczytano kolejno: Trylogię Henryka Sienkiewicza oraz „Lalkę” Bolesława Prusa.

W 2016 roku Andrzej Duda i Agata Kornhauser–Duda rozpoczęli Narodowe Czytanie Quo vadis Henryka Sienkiewicza w warszawskim Ogrodzie Saskim. W 2017 roku lekturą Narodowego Czytania było „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego. Akcja Narodowe Czytanie 2018 miała wyjątkowy charakter – w związku z jubileuszem 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości Para Prezydencka zaprosiła do lektury „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego, a ponadto, przez cały rok, Antologii Niepodległości – specjalnie przygotowanego na tę okazję zbioru powstałych na przestrzeni wieków utworów, zaliczanych do kanonu polskiej literatury patriotycznej. W 2019 roku lekturą Narodowego Czytania były Nowele polskie – zbiór 8 utworów autorstwa Elizy Orzeszkowej, Marii Konopnickiej, Bolesława Prusa, Brunona Schulza, Władysława Stanisława Reymonta, Stefana Żeromskiego, Henryka Sienkiewicza i Henryka Rzewuskiego. Nowele zostały wybrane przez Parę Prezydencką z ponad stu propozycji tytułów przesłanych do Kancelarii Prezydenta.

Lekturą Narodowego Czytania 2020 była „Balladyna” Juliusza Słowackiego, a rok później w całej Polsce i na świecie przeczytano „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej. W 2022 roku czytano „Ballady i romanse” Adama Mickiewicza, potem „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, w 2024 „Kordiana” Juliusza Słowackiego, a przed rokiem poezje Jana Kochanowskiego.

Lekturą Narodowego Czytania w 2027 roku będzie „Lord Jim” Josepha Conrada.