Radny upomniał się o romską Sendlerową- babcię Noncię i przypomniał o obozie pracy przymusowej
Opublikowano: 31  Stycznia  2019

Pamiętaliśmy o dwóch lekarzach z Rozwadowa, czcimy pamięć o pomordowanych, a wciąż nic nie mówimy o kobiecie o tak wielkiej odwadze, że jej imię powinno znać każde stalowowolskie dziecko.

Radny Mariusz Bajek o „Nonci”, czyli Alfredzie Markowskiej opowiadał już na forum Rady Miejskiej akcentując konieczność uhonorowania tej odważniej kobiety przez społeczeństwo Stalowej Woli. Teraz do sprawy powrócił jako, że przez ostatnie lata nic się w tym temacie nadal nie zrobiło. Nie chodzi tu o stawianie pomników, lecz chociażby o małą tabliczkę mówiąca o tamtych wydarzeniach.

Jej historia jest nie tyle wzruszająca, co niezwykła, bo odwaga i siła, a przede wszystkim prostota myślenia i życiowe hasło, że nie ma różnicy pomiędzy dziećmi żydowskimi, polskimi, romskimi czy niemieckimi jest lekcją prawdziwie ludzkiej miłości. Jak to się stało, że kobieta, która na naszym terenie uratowała co najmniej 50 dzieci nie jest powszechnie znana, a wspomnienie o niej nie jest pielęgnowane, trudno powiedzieć. Czas to jednak definitywnie zmienić.

Alfreda Markowska Noncia urodziła się w taborze romskim. Gdy rozpoczęła się wojna miała 13 lat. Straciła całą, 80- osobową rodzinę, bo Niemcy wymordowali jej tabor. Stało się to wówczas, gdy Noncia wyszła do wsi po żywność. Gdy wróciła zastała jedynie martwe ciała swych bliskich. Do naszego Rozwadowa los rzucił ją dwukrotnie, pierwszy raz zaraz po utracie rodziny. Przyjechała tu do krewnych, którzy przygarnęli ją i jej męża, z którym ślub zawarła w wieku około lat 15 (mąż uratował się tylko dlatego, że przed napaścią poszedł odwiedzić krewnych w Rozwadowie). Alfreda Markowska została później wraz z mężem osadzona w getcie w Lublinie, następnie przewieziona do Łodzi i Bełżca, skąd uciekła i powróciła do Rozwadowa. Tu osiadła, została zatrudniona na kolei i rozpoczęła prywatną wojnę z Niemcami. Noncia niczego się nie bała. Pod okiem Niemców wykradała dzieci z transportów jadących do obozów zagłady, szukała ich po lasach, gdzie Niemcy urządzali rzezie, nierzadko znajdowała je wśród trupów i rannych. Zabierała, ukrywała, karmiła i pocieszała, znajdowała ich krewnych, załatwiała fałszywe dokumenty i bezpiecznie wywoziła z dala od Niemców. Wiele z tych dzieci nie miało rodzin, więc Noncia znajdywała im nowe. Dla niej nie miało znaczenia, gdzie maluch się urodził. Ważne było życie ludzkie. Wśród uratowanych był m.in. Karol Parno Gierliński, nieżyjący już autor pierwszego romskiego elementarza. Babcia Noncia, bo teraz tak wszyscy do niej mówią, po wojnie osiadła w Gorzowie Wielkopolskim. Wszyscy ją tam znają. Mimo sędziwego wieku wciąż pamięta tamte złe czasy, ale już nie chce o nich mówić. Te wspomnienia są żywą raną na jej sercu.

Alfreda Markowska odbudowała swój tabor. W roku 2006 została odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Powstał nawet film o jej historii. W Gorzowie Wielkopolskim, na jednej ze szkół wymalowano mural z jej wizerunkiem. Stalowa Wola wciąż nie uhonorowała tej wielkiej postaci.

Mariusz Bajek kolejny więc raz przypomniał, że mamy taki obowiązek. Romska Sendlerowa zasługuje na pamięć o niej i przekazanie jej historii potomnym. Radny zwrócił też uwagę na fakt, że na osiedlu Młodynie podczas II wojny światowej znajdował się obóz pracy, w którym w szczytowym okresie znajdowało się aż 1160 Żydów będących obywatelami Polski. Szacuje się, że mogło tam zginąć około tysiąc osób. Pracowali w hucie, a idąc do pracy wzdłuż torów znaczyli szlak swoimi ciałami. Obóz ten został przeniesiony później na teren huty. Tam też ginęli ludzie.

- Jest mi przykro, że tyle lat po wojnie nikt o tym nie wiedział, nikt się o nich nie upominał. Przecież większość mieszkańców Stalowej Woli w ogóle nie zdaje sobie z tego sprawy, że takie wydarzenia miały miejsce tutaj, w Stalowej Woli. Zwłoki tych ludzi nadal tutaj leżą, dlatego zwracam się do pana prezydenta, do przewodniczących, do wszystkich państwa o wsparcie mnie w tym temacie i załatwienie tej sprawy. Powinno być jakieś upamiętnienie tych wydarzeń. Ja nie twierdzę czy to ma być pomnik, czy to ma być tablica, gdzie to ma się znajdować. Zostawmy to na później, ale chodzi o to, żeby upamiętnić ofiarę tych ludzi, jak również uhonorować wielką odwagę i prywatną wojnę Cyganki, która tu mieszkała na terenie Stalowej Woli- powiedział podczas sesji radny Mariusz Bajek.

 


Komentarze

Strona: 1/1 Wyświetlaj po:

Tak nieugiętą postawę kobiety należy utrwalić nazywając jakaś ulice w Rozwadowie, w ten sposób połączy to ich wędrowny styl życia z miastem. Tablica powinna być jednak umieszczona na kolumnie stylizowanej latarni z elementami z życia Romów, na obu końcach ulicy jak klamra, tak jak ich pojawienie się i znikniecie w Rozwadowie. Może być umieszczona jakaś czarna bazaltowa linia w kształcie kolein po wozie w chodniku pomiędzy latarniami.
Zwróci uwagę przechodniów.
Dodano: 3  Lutego  2019  02:26:14
~jvm
@rozw,,,,, to że Cyganie Cię żywią i grzeją...

Romowie maja doskonala kuchnie jest to kuchnia laczaca tradycje romska z Indii jak i tez oparta jest na doswiadczeniach i zapozyczeniach z kuchni regionalnych z krajow przez, ktore wedrowali w Taborach. Przejeli bardzo duzo u nas z kuchni staropolskiej - w zasadzie mozna powiedziec, ze ich kuchnia to jest nasza kuchnia staroposka. Tak samo jak sa wierni swojej tradycji tak sa wierni zasadom kulinarnym. O jej doskonalosci mogli sie przekonac - niektorzy mieszkancy Rozwadowa, i ten, ktory bredzi cos na moj temat, ze mnie "zywil" bo byl, nia czestowany przezemnie.
Gotowac potrafi Rom jak i Romka jednak generalnie gotowaniem zajmuaja sie Romki. Potrafia tak zrobic przyslowiowy "rosol",ze moja sp Babcia takiego nie zrobila chocial pochodzila ze Lwowa a wydawalo mi sie ze w kwestii "rosolu" juz nic nie mozna bylo zrobic - dodam tylko, ze robila takie wyroby cokiernicze, ze w porownaiu z Yugo to te z Yugo to zwykle gnioty.
Romowie w zasadzie wyrobow cukierniczych nie robia ich kuchnia jest solidna, obfita, wystawna i przedewszystkim malo wegetarianska wiec nie nadaje sie na dluzsza mete, bo jest bardzo energetyczna.
Romowie sa bardzo goscinni, kto u nich jest z wizyta zawsze zostanie godnie ugoszczony a jak jest w porze obiadu to nie czekaja z obiadem jak gosc sobie pojdzie tylko zapraszaja do stolu.
Z pewnoscia bedziesz mial okazje zkosztowac kuchni romskiej - bo pomimo niecheci przez pseudo "wlascicieli" w wynajmie nam lokalu rowniez na restauracje romska - taki lokal w Rynku Rozwadwoskim zostanie niebawem otwarty pomimo ich rasistowskich zachowan.
Jezeli chodzi o prace Romow to komuch Gumulka - zabronil im wedrowania w Taborach - zajmowali sie pracami, ktore lubili i na ktorych sie znali - kowalstwo, muzykowanie, hodowla koni, wrozenie bylo mniejsza domena. Zmuszono ich do osiadlego trybu zycia nawet praca w kopalni uranu w Kowarach.
Rom to wolny czlowiek i wychodzi z zasada, ze praca musi mu przynosic przyjemnosc - ciezkiej pracy sie nie boja. Cyt. prof Lecha Mroza „Dla Cygana dobra praca to taka, która nie zabiera człowiekowi wolności – pozwala szybko zarobić na utrzymanie rodziny i mieć dużo czasu na to, co najważniejsze: spotkania, przyjaciół, zabawę. Ta maksyma dotyczy chyba wszystkich - n'est-ce pas?
Wiec niech kazdy robi to co lubi a nie narzuca innym swojej wizji jaka praca jest dla kogos odpowiednia i gdzie jego zaszeregowanie - co robia pseudo UP i inni.
Dodano: 1  Lutego  2019  16:19:25
~rozw,,,,,
@ jvm to że Cyganie Cię żywią i grzeją nie musisz im się odpłacać szkalowaniem innych, Podaruj im coś od siebie o może nauczysz tą nację że oni też mogą coś wnieść do miasta. Bo na razie większość z nich żyje na nasz koszt , typowe zachowanie pasożytnicze. Wiem bo skierowano ich do pracy w moim zakładzie= zgadnij ile dni sumiennie przepracowali ile wnieśli składek ZUS owskich .2 .
Dodano: 1  Lutego  2019  01:06:19
~janjot
pomniki i tablice zawsze powinni sponsorować pomysłodawcy, po wspólne pieniądze nie wyciągać reki na takie subiektywy
Dodano: 31  Stycznia  2019  19:31:01
~rozwadow11
Moze ktos wie dlaczego nikt nie chce zeby macewy pod droga były wyciagniete?Nawet Lucek boi sie pojac tego zadania.Co jest grane.Przeciez mozna wyciagnac z 10 metrow drogi i droge z powrotem naprawic.Przeciez mozna zamkac ta ulice na kilka dni i zrobic objazd.
Dodano: 31  Stycznia  2019  18:26:51
~znamy Panią
Na innym portalu jest dawno napisane o tej Romskiej Kobiecie hasło
Dodano: 31  Stycznia  2019  17:50:49
~jvm
Najlepszym uchonorowaniem bohaterstwa Alfredy Markowskiej bylo by pozwolenie Romom rozwadowskim normalny udzial w zyciu spolecznym.

Ale skoro prezes fundacji KEDYW zadecydowal, ze "Cyganow" do rynku nie wpusci. Nikt nie wynajmie w Rynku Rozwadowskim Romom lokalu na prowadzenie dzialalnosci kulturalnej, handlowej czy spolecznej.

I w tym przypadku nie chodzi o pieniadze ale o zwykly rasizm.

Cykliczny Festiwal Piesni i Kultury Romskiej w Rynku Rozwadowskim, ktory organizuje z grupa Romow w Stowarzyszeniu oficjalnie zarejestrowanym w Starostwie nie moze wystartowac z powodu braku mozliwosci wynajecia lokalu w Rynku na cele organizacyjne.

Ostatnio nawet dostalem informacje, ze jacys radni probuja sklucic z tego powodu srodowisko romskie - o czym powiadomilem prokurature.

O uhonorowanie bohaterstwa Alfredy Markowskiej informowalem w pismie do Pani Wojewody juz 2017 roku. W wydziale d/s mniejszosci w Rzeszowie na spotkaniu dot. miedzy innymi festiwalu dostalem broszury pisane w jezyku romskim o Alfredzie Markowskiej.
Gdy na spotakniu powiedzialem im ze to wlasnie opisuje wydarzenia z Rozwadowa byli mile zaskoczeni.
Dodano: 31  Stycznia  2019  17:08:52
~Cmentarz
Macewami z nagrobków żydowskich jest wyłożona droga przed sklepem Mathiasa w Rozwadowie. Pokrywa je warstwa asfaltu. Drogę układali jeńcy wojenni. Warto się tym zainteresować, a może potomków w Izraelu poinformoać by dołożyli się do renowacji.
Dodano: 31  Stycznia  2019  16:42:56
A czy będzie pomnik ludzi umierających z powodu smogu i ignorowaniu problemu przez władze?
Dodano: 31  Stycznia  2019  16:20:26
~złomiarz
Już teraz to żydowskie robactwo śmie twierdzić że doznali krzywdy od Polaków, to jeszcze ich honorujcie :-/
Dodano: 31  Stycznia  2019  13:52:51
~Huboat
Ludzie zajmijcie się ważniejszymi sprawami. Np fatalnym stanem, powietrza w mieście. 5 lat temu, dwie polityczne sz..ty, pompowały baloniki, obiecując przy tym walkę z trucielami. I co zrobiły te dwie k...wy? ODPOWIEDZ BRRZMI NIC NIE ZROBILI.
Dodano: 31  Stycznia  2019  13:17:39
~jasio
dobry apel ale raczej powinien być skierowany do sumienia uratowanych a nie tych których teraz trzeba ratować
Dodano: 31  Stycznia  2019  13:11:58
~Yes
Ryba psuje się od głowy Panie Bajek. Nie od dziś wiadomo że historia w Stalowej kuleje i to bardzo. W ciągu roku jest kilka uroczystości upamiętniających rozstrzelanych, zamordowanych, bohaterów walczących z niemcami i sowietami, wiele pacyfikacji okolicznych wiosek. O ilu tych miejscach pamiętają nasi radni, na ilu takich uroczystościach byli ???
Dodano: 31  Stycznia  2019  13:10:54
 

Pogoda:
Stalowa Wola
Sport
Edukacja
Pozostałe